Categories
EPIC POEM/TRƯỜNG CA

Lê Vĩnh Tài | AN EPIC ODE FOR MY HOMELAND ONE HUNDRED YEARS AGO – BÀI TRƯỜNG CA CHO QUÊ HƯƠNG MỘT TRĂM NĂM TRƯỚC

By Lê Vĩnh Tài, translation by Nguyễn Thị Phương Trâm
_____
us moving forward a step
cause not pain
cause not sinking thoughts
words in aid of black hair
black eyes
black skin
and what is more black than that

By Lê Vĩnh Tài, translation by Nguyễn Thị Phương Trâm

 

Prologue

 

“What multitude of destruction

 adorns a mind in songs.”

(Hoàng Hưng)

 

shattered Thee into warm rain oh Country

we by Thee arrive at the riverbank dense with reeds

with our sleeves awkwardly dab Thy brows

us silently watching Thee in happiness 

compose an epic ode in Thy praise

behind the fog

behind innocence

behind humiliation

behind the pains of first love…

 

a mountain borough a borough forever sad

coming by the Mynah learning to speak

tomb idols carved from the eye of logs

rain stunned by a pair of ebony breast

 

a mountain borough night rain scents of grass

you had to extend this damp freedom

kisses of women the scents of apples

you’re across the sky your lungs the expanse of clouds

water and your eyes glisten like mother’s

gosh the gongs in prayers imprints of fingertips

 

signs of new life-lines of fate upon fingerprints the day

the night the wooden idol reincarnated in mother’s womb

as of tonight in beady rows of tears

adorn upon flesh 

as of tonight the deceitful breath

blown into pain

hypnotizing the soul

lessening the dark analogies

an ear blowing ceremony(1) in cries of humanity

 

came the wet the dry 

growing up as the forest a banyan

Who am I? Where am I?

your shadow imprinted in dreams

naked feet on hot sand

 

yesterday in scattered feral cries

now running salty upon lips

the đing-năm bamboo flute

fingers pinching notes of throaty laughter

the soul taking its first breath

a body adorning its first skirt

dancing as the rain on the timber floor

blowing into ears the wind the rain to shatter the night

piercing the night through whispers through dance

through destruction 

through the circle of reincarnation

 

but no,

poetry can’t induce revolutions

the flights of destiny 

congested with humanity.

_____

 

“có bao nhiêu nát tan

 đội lên đầu mà hát” 

(Hoàng Hưng)

 

 

quê hương ôi Người vỡ ra mưa ấm

ta cùng Người đến bên bờ sông đầy cỏ

lấy vạt áo ta lau gượng nhẹ cho Người

ta lặng ngắm Người hạnh phúc

bài trường ca dâng lên Người

sau sương mù

sau ngây thơ

sau tủi nhục

sau nhói đau của mối tình đầu…

 

phố núi phố núi thành phố buồn muôn thuở

bạn đi ngang con chim Nhồng đang học nói tiếng người

tượng nhà mồ lấy ra từ mắt gỗ

mưa ngỡ ngàng đôi vú màu đen

 

phố núi phố núi đêm mưa mùi cỏ

bạn hãy thật căng ẩm ướt tự do này

nụ hôn đàn bà mùi táo

bạn ngang trời buồng phổi đám mây

nước và mắt bạn long lanh như mẹ

ôi tiếng cồng cầu nguyện dấu vân tay

 

ngày mầm sống lăn ngón tay số phận

trong buổi tối mẹ hoài thai tượng gỗ

đêm nay xâu chuỗi nước mắt

đeo vào da thịt

đêm nay hơi thở dối gian

thổi vào đau đớn

thôi miên linh hồn

bớt ẩn dụ màu đen ám ảnh

lễ thổi tai nức nở làm người

 

rồi mùa mưa mùa khô

rồi sẽ lớn như rừng như cổ thụ

tôi là ai? tôi về đâu?

bóng mình in trên mộng

chân trần trên cát bỏng…

 

hôm qua tiếng khóc hoang từng mảnh

hôm nay trôi đã mặn trên môi

những ngón tay đing-năm ống nứa

bấu âm thanh cười lên trong cổ

linh hồn bắt đầu hơi thở

thể xác bắt đầu đóng khố

điệu múa như mưa trên sàn gỗ

thổi vào tai gió mưa đêm vỡ

xuyên qua đêm qua thầm thì qua điệu múa

qua vỡ tan qua vòng xoáy

luân hồi

 

thôi,

thơ không làm được điều dâu bể

số phận bay nghẽn đặc

ơ người…

 

1.

us moving forward a step

cause not pain

cause not sinking thoughts

words in aid of black hair

black eyes

black skin

and what is more black than that

 

no acting words of tomb idols or delusional anthem chasing birds in the schoolyard

father’s lean legs the evidence of every grain of wheat

mother’s naked shoulders the evidence of sets of ribs

curving like the returning paths up the mountain 

 

oh the ear numbing hypnotizing lyrics 

lyrics of weary fish ogling us from beneath the water

lyrics of watchful Old World Babblers tired of our chatter

not knowing we’re on guard

not knowing why we have to keep running

hidden behind sounding gongs wistful sometimes an echo

 

“don’t run…” mother always shouting

mother unaware of the strength of leopards and wolves

the endangered species in the red book

 

then again we’re like strangers

coming home by the ladder ranting

mother had to swallow the nonsense

mother is now old how shall she survive

 

not by the chatter you may fly like the Old World Babbler

not by swimming you’re able to dive like a fish

once we’re strangers

chattering

chit and chat

more proficient by the day

when will we shut our beaks

& fly

_____

 

hãy cùng nhau một bước

đừng làm đau

đừng nhận chìm xuống nước những ý nghĩ trong đầu

một lời nói giúp tóc đen

mắt đen

da đen

và những gì còn đen hơn thế

 

không phải giả vờ lời tượng nhà mồ hay bài ca đuổi chim trường thiên ảo mộng

đôi chân gầy của cha xác nhận từng hạt lúa

đôi vai trần của mẹ xác nhận những cặp xương sườn

cong cong như con đường trở lại núi ơ

 

ơ bài ca cứ hát nhàu nhĩ u mê

bài ca con cá dưới nước đang nhìn ta bơi xa lạ 

bài ca con khướu trong rừng đang nhìn ta như một kẻ lẻo mép

không biết rằng ta đang tự vệ

ta không hiểu vì sao cứ phải bỏ trốn hoài

nấp sau tiếng cồng chiêng lâu lâu mong âm vang một chút

 

“nhưng đừng bỏ trốn…” có lần mẹ nhắc

mẹ không biết sức mạnh của beo và sói

những loài thú sách đỏ của rừng xanh

 

có nhiều khi ta làm như xa lạ

về nhà ngồi bên cầu thang với vô hạn những chuyện trò

mẹ phải ngốn ngấu rất nhiều thứ vô nghĩa

mẹ già rồi chống chọi làm sao…

 

chẳng phải lẻo mép rồi sẽ bay như khướu

chẳng phải bơi rồi lặn sâu thành cá

khi ta đã thành xa lạ

leo lẻo nói và nói

nói và nói

càng ngày nói càng hay hơn

đến khi nào ta khép mỏ lại

& bay

 

2.

flying

mother warned us about the traps

could be dangling, nets hanging

flying may not mean yearning of different horizons

horizons often in a sudden

won’t fly

 

don’t fly too high; mother warned: you’ll lose view

the fire wolf even after it’s been stuffed could still gobble a dozen more ribs

it won’t make a mistake

the best thing to do is to draw out the tale like the way into the forest

tired them so they’ll leave

overwhelmed enough to step into their trap 

both hands holding the bamboo tube, laugh aloud

_____

 

bay

mẹ cứ nhắc ta canh chừng những cái bẫy

có thể treo, rút dây hay trùm lên bằng lưới

không phải cứ bay là tiếc những chân trời

chân trời cũng nhiều khi đột ngột

không bay

 

nhưng cũng đừng bay cao, mẹ nhắc: vì sẽ không nhìn thấy

những con sói lửa dù đã nhồi bông vẫn ngoặm đủ 12 cặp xương sườn

nó không thể nhầm lẫn

chỉ còn cách kéo dài câu chuyện như con đường vào rừng

làm nó mệt mỏi bỏ đi

sau khi bị tẩu hỏa nhập ma tự mắc vào chiếc bẫy

hai tay cầm ống nứa, cười vang

 

3.

forever with the horizon the throatie folklore flying

the wolf snarling a so so tale

humans much much about nothing

mother warning of a certain horizon

long ago mother singing:

through the longhouse’s door behind rotting wood due to rain were eyes…

 

lyric of death

tombs abandoned to the reeds and trees

falling or were they tears

oblivious like the cloud the wind

 

floating free

through bamboo walls mother saw

the two bright irises 

without a name weeping not for hope of another horizon

without a name weeping not for hope of another life

 

there’s no horizon in a room for the dead

or the dead is in a room without a horizon

we’re children of the one origin

water of the one source

fruit of the one vine

gosh Yàng…

 

anyone left to name (*) from behind the wooden frame

how many black hair

how many black skin

how much tears?

 

as of tomorrow

a brilliant day of winter

mother will call out their name

drunk and crying

 

(*): name

 

not any kind of notoriety

a name to differentiate

in a long complicated tale

the days gone long ago

 

not the old days

not the rainy days

sunny days

 

the day a fracture appeared in the sounding gong

in sweat called upon each other 

history spinning once on its heel

floating

 

when a name crumbles

as in living pertains

a sad meal

serve with the truth (*)

 

(*): [the truth] the days in desolation

 

like mushrooms in the forest

like moss on a bright day

returning from a long journey in silence

the eyes couldn’t see the cobwebs in the longhouse

the xà gạc(5) father left behind

by a crop bed up the hills(corners burnt)

 

borders disappearing wading across the spring

a gùi(6) still carrying dried up unrecallable sustenance

the grass now feral

after days but a trace of human feet

 

stop hoping

the wheel of time had tried

returning hoarse from the wind and damp

father crawling up the ladder

booming

hacking coughs

 

yeah there’s still the forest

yeah we’re still alive

days the grass is still green

so so

 

mother asked – want food?

dusk, dinner time (*)

 

(*): & dusk could be dreamy

 

hammering a nail

the walls spoke

mamma it hurts

 

mother tenderly (*)

wipe down the walls

child,

they don’t always know

the consequences of their actions.

 

(*): [tenderly] like a memory of the night

 

“you can’t choose to be a child of the president of France or

the first grandson of the emperor of Brunei

you can’t choose to be born as a Thai or American

you’re a Chăm from your first cry 

more than that: nine months and 10 days before that first cry” (Insara)

_____

thôi chân trời cứ bay theo bài khan cổ tích

con sói hay nhe răng những chuyện đâu đâu

còn con người hay bàn những chuyện không đâu

mẹ vẫn nhắc một chân trời

như ngày xưa mẹ hát:

qua ô cửa nhà dài phủ những đôi mắt sau khung gỗ mục nát vì mưa…

 

bài hát về cái chết

bỏ mả cùng cỏ cây

rơi hay là nước mắt

ngang tàng như gió mây

 

và khi bay bổng nhẹ tênh

qua vách nứa mẹ chỉ còn nhìn thấy

hai con ngươi lấp lánh

khóc vì không còn cái tên chứ mong gì một chân trời

khóc vì không còn cái tên chứ mong gì một đời người

 

không có chân trời trong căn phòng người đã chết

hay người đã chết trong căn phòng không có chân trời

chúng ta là con cùng một ruột

nước cùng một ống

bí bầu cùng một gốc

Yàng ơi…

 

còn có ai gọi tên (*) sau khung gỗ

bao nhiêu tóc đen

bao nhiêu da đen

bao nhiêu nước mắt?

 

sớm mai này

như một buổi rạng đông

mẹ đến gọi tên cho họ

đang rượu say và khóc

 

 

(*): cái tên

 

không phải là danh tiếng gì đâu

cái tên gọi phân biệt những nhân vật

trong câu chuyện dài dòng

những ngày tháng đã chìm mất hút

 

không phải ngày xưa

không phải ngày mưa

ngày nắng…

 

ngày tiếng cồng có một vết nứt

gọi tên nhau cũng đổ mồ hôi

lịch sử xoay một vòng trên gót

nhẹ người  

 

khi cái tên gục xuống

vì những cái sống còn

có một bữa tiệc buồn

đãi bằng sự thật (*) 

 

 

(*): [sự thật] đang ngày càng trở nên hoang vắng

 

như cây nấm trong rừng

như vệt rêu ngày nắng

chuyến đi xa trở về câm lặng

mắt không nhìn lưới nhện giăng ở góc nhà dài

chiếc xà gạc cha bỏ quên

trên đồi nương cháy góc

 

biên giới tan biến khi lội ngang qua suối

chiếc gùi còn nắm lương khô không ký ức

cỏ đã hoang

sau những ngày không dấu chân người

 

thôi đừng vọng nữa

những vòng xe tháng năm đã thử lăn rồi

giờ quay về khàn tiếng vì sương gió

cha bò lên bậc cửa

những âm truyền minh mang

tiếng ho khốc khốc

 

ừ thôi còn rừng

ừ thôi còn sống 

những ngày xanh cỏ

vẫn còn lơ ngơ

 

mẹ hỏi đói chưa?

đi ăn cơm chiều (*)

 

 

(*): & buổi chiều có thể là thơ mộng

 

khi chiếc búa đóng đinh

bức vách lên tiếng nói

má ơi con đau quá

 

và mẹ dịu dàng (*)

lau lên bức vách

con ơi,

không phải lúc nào người ta cũng biết

hậu quả việc mình đã làm

 

 

(*): [dịu dàng] như một gợi nhớ của đêm

 

“con không thể chọn làm đứa con tổng thống Pháp hay

cháu đích tôn quốc vương Brunei

con không thể chọn ra đời ở Thái Lan hay Mĩ quốc

con là Chăm ngay ban đầu vỡ ra tiếng khóc

còn hơn thế: chín tháng mười ngày trước khi vỡ tiếng khóc” (Inrasara)

 

*****

1.

night

night the green hues of leaves purple vows

the saints tired gave up

Yàng in the forest disintegrated

in the rocks, canopies, springs

call it dusk? calling the sunset

dying light

shimmering spirit brimming pity

hid in the abandoned tombs

defiant idols

in revolt to renew life

 

night

the deadly verses

deadly laughter

born with both eyes closed (*)

now has your face child

water radiating from cold lips

——–

(*): both eyes closed

you’re radiating light from within

a sightless boulder

_____

 

đêm ơi

đêm xanh lục lời nguyền màu tím

những vị thần mệt mỏi buông tay

Yàng đã tan vào rừng

tan vào hòn đá, ngọn cây, dòng suối

gọi là chiều ư? Hãy gọi hoàng hôn

nắng tắt

lung linh linh hồn rưng rưng Pơ thí

ẩn trong ngôi nhà mồ hoang phế

những bức tượng ngồi chống cằm như thể

bể dâu kia mới thực cuộc đời

 

đêm ơi

những câu thơ chết người

hay chết cười

ngày sinh ra với đôi mắt nhắm (*) 

giờ mang gương mặt của em

nước toả quanh bờ môi lạnh

—————

(*): Với đôi mắt nhắm

em toả sáng bên trong

em là đá mù loà

 

 

2.

night

forgetting how

mother leaving your pupils half-opened

drifting in music by Y Phôn (3)

singing amongst everyone in abandonment

singing to the dead

the small death of a bird

dying amongst everyone in abandonment

a dream (*) falling

——–

(*): in a seemingly repeating world without blooms

dreams are thrown in the bin

_____

 

đêm ơi

làm sao quên

mẹ đã để con ngươi em khép hờ

lênh đênh quanh tiếng đàn Y Phôn

hát giữa mọi người không ngại ngần…

hát với người đã chết

cái chết nhỏ xíu của chú chim

chết giữa mọi người không ngại ngần

giấc mơ (*) ngã xuống

————–

(*): trong một thế giới dường như lặp lại và không ra hoa

những giấc mơ bị trút vào thùng rác

 

 

3.

night

resounding in the sightless borough

your eyes, child

but the dream is not yours

the truth is the smoke in a forest burning

_____

 

đêm ơi

vọng âm dọc thành phố mù loà này

mắt của em

nhưng giấc mơ không phải của em

chỉ có khói đốt rừng là thật 

 

 

night

if we were the rising Sun 

a Sun sketched on paper long ago

each time redder

each time more hurtful

night what more do you want?

_____

 

đêm ơi

ví dụ như ta đang bình minh

mặt trời trên trang giấy ngày xưa ta vẽ 

mỗi lúc một đỏ hơn

mỗi lúc một đớn đau hơn

đêm còn muốn một điều gì nữa?

 

5.

night

Krông Ana crystal clear at the intersection

Krông Knô muddy

blood on one side the other tears

glancing at the other bank

eyes bloodshot in each fist of sand

burying an image of arms wide open in feral grass

legs wide open closed in by the rain

your damp wet body, child

high are both hills

and s borough a rat’s nest

_____

 

đêm ơi

nơi ngã ba Krông Ana trong veo

Krông Knô lờ đục

một bên máu một bên nước mắt

ngước nhìn bờ bên kia

mắt vốc lên từng nắm cát

đắp hình hài dang hai tay cỏ dại

dang hai chân mưa rào

thân thể ẩm ướt của em

hai ngọn đồi trên cao

và một khu nhà ổ chuột

 

 

6.

night

dampening mother’s yoke

rainy days dampened the Phí’s wings(4)

returning to eggs nesting shivering

chicks rotting in the cold

soundly asleep in the communal tomb

a piece of the baby bird bone

flapping for the last time

a pair of tiny wings in the night

angels lighting a candle

 

the day you were born child

the day mother buried her placenta

on a dreamy blissful cloud

high, gently

_____

 

đêm ơi

đêm làm ướt chiếc yêng của mẹ

hai cánh đã ướt của con chim Phí ngày mưa

run lên khi về tổ ấp lên những quả trứng

hơi lạnh làm ung các chú chim con

đang ngủ ngon trong nhà mồ tập thể

một mảnh xương của chú chim đang

cố vỗ cánh cuối cùng  

đôi cánh nhỏ xíu trong đêm 

như các thiên thần đang thắp lên ngọn nến  

 

ngày em ra đời

ngày mẹ chôn núm nhau của mình

trên đám mây chiêm bao phách lạc

dịu dàng trên cao

 

7.

night

child, you’re at ease in your own skin grew

in the curls on your forehead clouds flying

in father’s skin hues of yellowed grass awakening

mother’s skin hues of love

wrapped in mother’s yoke the ages of your life

in your nakedness 

the forest trees darken

 

the day father left for the forest

a chick left the nest wandering

the springs kept secret the sadness in mother’s eyes

bazan hues vast hues of sleep

how could you have known

the border without a footprint…

you could but chase butterflies in far off dreams

wild grass scatterings of flowers

the forest far away…

and the butterflies long ago are no more

 

the days preparing for you, child

all her strength mother almost lost

both her hands dry and cracked

eyes cloudy in storms

the reed as desolate as long hair

mother breathing via the arid branches

when the forest left

 

night

your chamber yet with a fire stove

covered with plastic unsustainable as smoke

mother often said: the woods have forgotten us

the woods are sound asleep in bustling hotels

bustling offices…

 

mythical trees

mythical trees DamSan dare ever cut down

now unavenged spirits chopped into steps in mansions

night returning in haunting cries

 

celestial gods

centuries of powerful gods

now lies under the rangers hammer…

 

a feeble desperate fight

sometimes with us unjust

gaping horrific injustice

numbing 

we’re aching like children 

the borough full of innocent laughter

laughter feeble like rotting wood

we’re perfect, hence we need not measures of sadness

without regret

child do you know

nevermind…

 

*

 

night

an unjust spirit, a single tusk elephant returning each night

wrecking mother’s fields

elephants ignorant of urbanity

eyes wide open swallowing sadness

sadness with no reason for recompense

 

elephant’s eyes like scars

petrified of chainsaws and fire

the forest seeping blood

valleys tumbling with recall

shattering the surrounding

smoke burning forest like walls sealing tight all debts

no term left for the past

where shall be the sound of chainsaws?

 

night

resounding lengths of this sightless borough

child, your eyes

has seen smoke flying as glorious as the wind

_____

 

đêm ơi

em lớn lên màu da nhẹ nhõm

với áng mây bay trong vầng tóc xoăn trên trán

em thức dậy từ nước da của cha màu cỏ úa

nước da của mẹ màu yêu

chiếc yêng của mẹ quấn tuổi đời của em

sự trần truồng của em

làm cây rừng tối thẫm

 

ngày cha vào rừng

chú chim non rời tổ bay lang thang

suối giấu vào lòng nỗi buồn trên mắt mẹ

màu badan mênh mang màu giấc ngủ

em làm sao biết được

biên giới không dấu chân người…

em chỉ biết đuổi theo những đàn bướm trong mơ xa mãi

cỏ dại và hoa chấp chới

rừng thật xa…

và đàn bướm của trò chơi ngày xưa không còn nữa

 

những ngày chuẩn bị em

mẹ gần như kiệt sức

hai bàn tay mẹ khô héo

hai mắt mẹ mây mù mưa bão

cỏ cô đơn như mái tóc dài

mẹ thở bằng những cành cây khô

khi rừng bỏ trốn

 

đêm ơi

căn buồng em nằm chưa kịp làm bếp lửa

che bằng tấm ni-lông tạm bợ như cơn khói

nhiều lần mẹ nói: gỗ đã bỏ quên chúng ta

gỗ ngủ quên trong lao xao khách sạn

trong lao xao văn phòng…

 

những cây thần

những cây thần ngày xưa DamSan không dám hạ

giờ thành oan hồn ốp bậc thang trong những ngôi biệt thự

đêm về khóc như ma

 

những vị thần linh thiêng

những vị thần uy quyền bao thế kỷ

đang nằm dài dưới dấu búa kiểm lâm…

 

cuộc chiến yếu ớt điên cuồng

và đôi lúc bất công với chúng ta

những bất công há hốc niềm kinh hãi

tê dại

nỗi đau chúng ta bây giờ như đứa bé

thơ ngây tiếng cười ngoài phố

tiếng cười như gỗ mục vì sự yếu đuối

ngỡ mình hoàn hảo không cần đo nỗi buồn

không hối tiếc

em có biết

mà thôi…

 

*

 

đêm ơi

oan hồn nào trong con voi một ngà mỗi đêm đang trở về

phá nương của mẹ

những con voi ngơ ngác đô thị

mắt mở to đang nuốt nỗi buồn

những nỗi buồn không lý do cáo lỗi

 

đôi mắt voi như 2 vết thương

hoảng sợ trước máy cưa và lửa

khu rừng máu ứa

những thung lũng ngã nhào theo trí nhớ

không gian tan vỡ

làn khói đốt rừng như bức tường đóng kín mọi món nợ…

quá khứ hết nhiệm kỳ

tiếng cưa máy về đâu?

 

đêm ơi

vọng âm dọc thành phố mù loà này

mắt của em

đã từng nhìn khói bay đẹp như gió

 

8.

night

what do you want in the end

or is there nothing left to say

the words hoarse exhausted

they’re recording its sound regurgitating them each day

around

a stage

 

night searching for mother’s yoke

finding a yoke as white as clouds

flying like what happened here

had to be aching dear

 

night’s eyes then as though lost

confused searching for a river

Krông Ana tugging at a memory

forgetfulness one day be in our hands

a flower out of paper

 

mother’s yoke shall embrace this night

in dewdrops or your eyes child, the day you follow me home

sadness couldn’t be buried by the warm bazan red earth

souls ash red blood

couldn’t deepen the light

 

here’s the past

a falling leaf the day of your birth

a day began in lying

already aging

a day of reckoning

on hues of changing foliage fading bermudagrass

childish days picking at the heads

now bleeding unknowing

 

night be whom to be so painful

ears pertinently sweet drunk just but once

the village be what that the Sun and light

grew up in the night as a breath of the day

the borough be what that silenced you

silence be what to open still its palms

 

we’re powerless looking at the world

in a mirror stained with blood its true colour

look at the portrait child

erase for yourself

because history is you

 

history like a flood in passing leaving but a decrepit abandoned longhouse

in a sneeze a spectre

floating through the trees a woman her hair flying

falling like glass shattering self

shards cutting into memories

the aching pages

who will read 

not by any vernacular calling upon a name through words of recall of one sound asleep

lengthy documentations of a lifetime

lengthy documentation of a life long lost

 

who is left to call upon this name via the wooden door

how many black hair

how many black skin

How much tears?

 

as of tomorrow

a brilliant day mid-winter

mother will call upon their name

_____

 

đêm ơi

cuối cùng đêm muốn nói điều gì

hay cũng chẳng còn gì để nói

lời khan đã mỏi

người ta đang ghi âm và phát lại mỗi ngày

loay hoay 

sân khấu 

 

đêm đi tìm chiếc yêng của mẹ

gặp chiếc yêng màu trắng của mây

bay như câu chuyện này

phải đớn đau như vậy

 

lúc ấy ánh mắt của đêm như đi lạc

ngơ ngác tìm con sông

Krông Ana vùng vằng thành kỷ niệm

sự lãng quên mà một ngày kia chúng ta sẽ mang trong tay

một đóa hoa bằng giấy

 

rồi chiếc yêng của mẹ sẽ ủ ấm đêm này

với giọt sương hay mắt em ngày theo ta về

với nỗi buồn không thể vùi mình vào badan ấm

những tàn tro linh hồn máu đỏ

không thể làm ánh sáng sâu hơn

 

này đây quá khứ

chiếc lá rơi ngày em khóc chào đời

ngày bắt đầu giả dối

đang bắt đầu già cỗi 

ngày thú tội

trên đám lá đang đổi màu và cọng cỏ gà nhợt nhạt

ngày thơ chơi trò ngắt đầu 

giờ máu chảy không hay

 

đêm là gì mà đớn đau đến vậy

cái tai ương dịu dàng như một lần say

buôn làng là gì mà mặt trời và nắng

lớn trong đêm như hơi thở của ngày

thành phố là gì mà em im lặng

im lặng là gì mà vẫn mở bàn tay 

 

chúng ta bất lực nhìn quanh thế giới

trong tấm gương đỏ máu màu chính nó 

em hãy nhìn bức chân dung

rồi tự xóa mờ

em đã là lịch sử 

 

lịch sử như cơn lũ quét ngang để lại ngôi nhà dài xiêu vẹo không người ở

hắt hơi một bóng ma

bay qua tàn cây một người đàn bà xoã tóc

rơi như chiếc ly làm vỡ chính mình

những mảnh vỡ găm vào ký ức

những trang giấy buốt nhức

sau này ai đến đọc

không bằng ngôn ngữ gọi tên mà bằng chữ ký của người mê ngủ

những văn bản lê thê như một kiếp người

những văn bản lê thê mất hút cuộc đời

 

còn có ai gọi tên sau khung gỗ

bao nhiêu tóc đen

bao nhiêu da đen

bao nhiêu nước mắt?

 

sớm mai này

như một buổi rạng đông

mẹ đến gọi tên cho họ

 

 

 

NB. An Epic Ode for My Homeland One Hundred Years Ago, written initially 1998 and first published on talawas in 2008, is as old as my daughter. What an incredible privilege it is to have translated it 22 years later.

 

(1) Lễ thổi tai: An ear blowing ceremony for infants between three to twenty four months of the indigenous people of Ba Na; to bless, name the child and give thanks to the sacred spirits.

https://vnexpress.net/du-lich/le-thoi-tai-nghi-thuc-dau-doi-cua-nguoi-ba-na-3842134.html

 

(2)  đing-năm ống nứa: six barrel instruments made from bamboo tubes

http://vov4.vov.vn/TV/chuyen-muc/nguoi-e-de-khoc-thuong-nguoi-chet-bang-ding-nam-c1257-139870.aspx

 

(3) Y Phôn K’sor: Musician and composer, “lời ru mặt trời” was immortalised by Y moan.

 

(4) chim Phí: is a revered small fragile bird that does not live in a flock, has no migration pattern, they only appear in the cleanest purest uncontaminated part of the forest. If you are fortunate enough to see them, then you are in the prettiest part of the forest.

https://www.vanchuongviet.org/index.php?comp=tacpham&action=detail&id=23099

 

(5) xà gạc: is a knife-like spear used for farming, cutting and clearing land in the highlands of the K’Ho people.

https://tintaynguyen.com/lam-dong-bi-an-vat-thieng-cua-nguoi-kho/59348/

 

(6) chiếc gùi: is a bamboo basket, carried like a backpack of the Ê Đê indigenous people in the western highlands of Vietnam.

 

 

 

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s