Categories
EPIC POEM/TRƯỜNG CA

Lê Vĩnh Tài | NIGHT & THE CONTINUING FALLING VERSES – ĐÊM VÀ NHỮNG KHÚC RỜI (11)

By Lê Vĩnh Tài, translation by Nguyễn Thị Phương Trâm
_____
without the vernacular
still noisy is the poem

buzzing like a bee
searching for honey
the wintry
sounds of the rain
the cries
thereof dying

không còn ngôn ngữ
nhưng bài thơ còn tiếng động

nghe vi vu như chú ong
tìm mật
tiếng lất phất
của mưa
tiếng khóc
của cái chết

By Lê Vĩnh Tài, translation by Nguyễn Thị Phương Trâm


 

 

When the world

has no more words

Will poetry be poetry still?

poetry

leaving behind the wordlessness in this dark

this world…

_____

khi thế giới

không còn chữ

thơ có còn làm thơ?

 

thơ

bỏ lại sự vô ngôn cho bóng tối này

thế giới này…

 

 

1.

 

without the words

the poem is without dreams of sleep

will it sacrifice

meaning? rhymes?

 

since in death

sleep is dreamless

no one

dives in

headfirst 

into the final deconstruction

 

while the poem

make jest thereof

dreams

 

you recollecting

we couldn’t possibly

construct

with indifference

half-asleep

 

as though the poem is without 

a nemesis

_____

 

không còn chữ

bài thơ không mong được ru ngủ

nó sẽ hy sinh

ý nghĩa? gieo vần?

 

cũng như cái chết sẽ tìm thấy

giấc ngủ không mộng mị

không ai

chui đầu vào

các

giải cấu trúc cuối cùng

 

trong khi bài thơ

giễu nhại

giấc mơ

 

và bạn nhớ

chúng ta không thể

cấu trúc

kiểu lơ mơ

hay buồn ngủ

 

như thể bài thơ

không có kẻ thù

 

 

2.

 

no words thereof

an angel

the poem

sound in the room’s

darkness

 

surrounded

layers of women’s clothes

hills and valleys

exhausting breathlessness

 

the poem’s wrist pulsating

like a river

bulging like a scar

a dam

 

the ridiculous bauxite bruises on the head

knees

it’s a vista of a

shredded map

the leftover of a country

or part of a poem

 

often coveted

often forgotten

 

no more words

the poem in neglect

in the room 

with

the Spratly Islands

continual

seasickness

and the Paracels Islands

forever now

abandoned

_____

 

không có chữ

nghĩ mình là một thiên thần

bài thơ

chìm trong căn phòng

bóng tối

 

vây quanh

nếp áo của các cô gái

nhấp nhô những ngọn đồi

mệt và thở…

 

tĩnh mạch trên tay bài thơ

tựa như dòng sông

phồng lên vết thương

thủy điện

 

những vết sẹo bauxite nham nhở trên đầu

gối

nó là phong cảnh

của tấm bản đồ rách nát

một phần còn lại của đất nước

hay cơ thể của bài thơ…

 

nhiều khi vuốt ve

nhiều khi quên lãng

 

không còn chữ

bài thơ phải bỏ bê nhau

trong căn phòng

để

Trường sa

tiếp tục say

sóng

và Hoàng Sa

từ lâu

chỏng gọng

 

 

3.

 

without the vernacular

the poem has to wave around

enthusiastically

 

making you laugh seeing poetry like that

 

like years and years later

you would still laugh

at all those bogus positive catch phrases

fake announcements

shouting

fraudulence

 

say if Mr. Nick were to live in Vietnam

after a year

will he 

succeed

in anything of significance?

 

or by then

he

has to from us learn

how to endure evil

teeth grinding

drudging

through

life

_____

 

không còn ngôn ngữ

nên bài thơ phải múa may

rất tích cực

 

bạn bật cười khi nhìn những bài thơ như vậy

 

cũng như nhiều nhiều năm sau

bạn vẫn bật cười

với các cụm từ dương tính giả

báo động giả

kêu to

giả lả…

 

cũng như nếu chàng Nick ở lại Việt Nam

sau một năm

liệu chàng có còn làm

được

điều gì kỳ diệu?

 

hay lúc đó

chàng

phải học chúng ta

chịu đựng quỷ ma

nhăn răng ra

lê la

sống…

 

 

4.

 

the poem

it is not

rhythmic bleeding, nor

a hardened heart

 

it’s a gale storm

slamming you into a wall

when all you want to do is run

 

not power

it’s the desirability of the spirit

high in the sky

falling

a thousand metres

 

a window opening suddenly

the poem sticking its head out screaming

something

no one wants to hear

 

or listens

but

won’t turn around

 

or

turn to look

but

they’re deaf

 

in this country

fear is a huge favour

that poetry saves for you

_____

 

bài thơ

nó không phải là

một nhịp điệu chảy máu, hoặc

một trái tim bị đóng băng

 

nó là cơn lốc

quật bạn vào tường

khi bạn muốn bỏ chạy

 

không phải bạo lực

nó là sự hấp dẫn của linh hồn

rơi

từ độ cao

hàng nghìn mét

 

và đột nhiên, cửa sổ mở ra

bài thơ chồm người lên và hét to

một điều gì đó

dù không ai chịu nghe

 

hoăc nghe

nhưng

không thèm quay lại

 

hoăc

quay đầu nhìn lại

nhưng

bị điếc

 

trong đất nước này

sợ hãi là một đặc ân lớn

mà bài thơ dành cho bạn

 

 

5.

 

without the vernacular

would one trust the silence

causing the poem to fall

 

we can not turn back

the time

the clock tick-tocking

the second hand frothing up

 

when they harbour delusions of grandeur

yet the end of days

the entire South has lost electricity

and they’re allocating a time slot for the world

careful, don’t choke on the spit

 

remains

the final step

us holding onto each other hands

otherwise

we may be

pushed

down

the abyss

_____ 

 

không có ngôn ngữ

khó tin nổi sự im lặng

làm bài thơ rơi rụng ngay sau đó

 

chúng ta không thể quay ngược

quá khứ

chiếc đồng hồ tíc-tắc

kim giây vỡ bọt xà phòng

 

khi họ ngông cuồng và ảo vọng

chưa xong ngày

mất điện toàn miền nam

họ đã lo cho giờ trái đất

bạn đừng có sặc

 

chỉ còn lại

một bước cuối cùng

để chúng ta nắm tay

nhau

không thôi

bị xô

xuống vực

sâu…

 

 

6.

 

when the world is void of the vernacular

it still has light

the Sun

you will remain human

erect

drawing a long shadow in the sunlight

 

when the vernacular is void

the is void of poetry 

 

noon one day

people may drift pass in front of you

dumb in the most surreal silence

 

like you erect 

meant valuing not life

hence the poem lays horizontal

and or wide open

_____

 

khi trái đất không còn ngôn ngữ

nó vẫn còn ánh sáng

của mặt trời

và bạn vẫn là một người

đứng thẳng

đổ bóng dài trong nắng

 

khi không còn ngôn ngữ

thế giới không còn thơ ca

 

vào buổi trưa

mọi người trôi ngang mắt bạn

câm một cách lãng mạn

 

đứng như bạn

là mất mạng

nên bài thơ chỉ dám nằm ngang

hay chàng hảng…

 

 

7.

 

you don’t need the knowledge of the language

if the world is void of meaning

 

when they set the meaning of “the poem” as “the enemy”

“silence” as “bleeding visions”

it’s when you no longer need a dictionary

 

the tears in your kind eyes

pain in teardrops

 

your silenced tongue

needs not pronunciation

it lays silent in your tears

it swallows your blood

_____

 

bạn không cần phải học ngôn ngữ

khi thế giới không còn ý nghĩa

 

khi người ta định nghĩa “bài thơ” có nghĩa “kẻ thù”

“im lặng” là “mắt nhìn chảy máu”

là đến lúc bạn không cần từ điển

 

những giọt nước mắt trong đôi mắt dịu dàng của bạn

nỗi đau nhỏ giọt

 

chiếc lưỡi im lặng của bạn

nó cũng không cần phải học phát âm

khi răng cắn vào lưỡi

nó nằm im nước mắt của bạn

nó nuốt vào máu của bạn…

 

 

8.

 

there poems void of words

hence it’s no longer a poem

 

a room without a window

hence often there are windows without a room

nothing but horizontal bars

shackles for fidgety feet

 

without the vernacular

still noisy is the poem

 

buzzing like a bee

searching for honey

the wintry 

sounds of the rain

crying 

thereof dying

 

the poem merely crying

coming from the open windows

familiar to us all thereof

the people

 

it may 

miss 

seeing

rows of tears

mother

set free

flowing

_____

 

có những bài thơ không có chữ nào

vì thế chữ cũng không còn là bài thơ nữa

 

căn phòng không có cửa sổ

vì thế nhiều khi cửa sổ không có căn phòng

chỉ còn những chấn song

cùm hai chân nếu cãi

 

không còn ngôn ngữ

nhưng bài thơ còn tiếng động

 

nghe vi vu như chú ong

tìm mật

tiếng lất phất

của mưa

tiếng khóc

của cái chết

 

bài thơ chỉ còn là tiếng khóc

phát ra từ cửa sổ

mà chúng ta vẫn nghe

của dân tộc…

 

nó có thể không kịp nhìn

những dòng

nước

mắt

Mẹ

buông

xuôi…

 

 

9.

 

without the vernacular

the poem needs to step lightly

or be as silent as a tombstone

 

the vernacular is no longer a nightmare

everyone softer

distorted

like the tongue of a snake

 

bitter

like a dream distorted

the deformation of death

the strain of the uterus in pregnancy

the distortion of our stomach when we’re hungry

 

What then is the poem if it refuses to mutate?

An injured pigeon?

A snake with its head ground to dust?

Scaring us to death?

 

In sympathy for the victims of murders

forcing other people to do the dirty work

the poem allows the pigeon to perch, rest?

the poem allows the snake to slither across a summery grassy patch of grass?

 

but the poem is not death

people continue to give birth

 

the poem stands on of its own two feet

as people would still with eyes

look straight at the ins and outs of the districts 

turn their head to look for the source of the shouting

not so afraid

that they would piss in their pants

a window distorted

the email has changed

a bar is deformed

a snake/bird mutating

 

mutating distorted

otherwise may as well die

 

but

no one cries when they watch circle animals

the poem is a human life

_____

 

 

không còn ngôn ngữ

bài thơ cần bước đi nhẹ nhàng

hay im lặng như ngôi mộ

 

ngôn ngữ không còn như ác mộng

mọi người đều mềm đi

biến dạng

như lưỡi của con rắn

 

cay đắng

như giấc mơ biến dạng

cái chết biến dạng

tử cung biến dạng khi mang thai

dạ dày biến dạng khi chúng ta đang đói

 

vậy bài thơ là gì nếu không chịu biến dạng?

một con chim bồ câu bị thương?

một con rắn đầu bị nghiền nát?

làm chúng ta chết nhát?

 

để cảm thông với những người bị giết chết

vì bắt người khác rình mò quá mệt

bài thơ làm chim bồ câu, đáp xuống?

bài thơ làm con rắn, trườn trên bãi cỏ mùa hè?

 

nhưng bài thơ không phải cái chết

con người tiếp tục sinh ra…

 

bài thơ đứng trên đôi chân của mình

như con người vẫn còn đôi mắt

nhìn thẳng những phường vô lại

nghe tiếng hét sẽ quay đầu nhìn lại

không sợ hãi

đến té đái

một cửa sổ biến dạng

một email biến dạng

một chấn song biến dạng

một con rắn/con chim biến dạng

 

biến dạng biến dạng

không thôi mất mạng

 

nhưng

không ai khóc khi đi xem xiếc thú

bài thơ là một mạng người…

 

 

10.

 

without the vernacular

dark like the nights the electricity cut off

the Sun is at the head of the poem

as silent as a boulder

 

the boulders dead

the poem’s a volcano

erupting

spitting magma

to then perish

 

Why in such a place

is everything the shape of a corpse?

Why is your white school shirt

not the colour of a corpse?

it dares to possess the essence

thereof a bird

no, an eagle

flying

demanding the son of god not to be the same?

 

Why then

the poem could only stay still and observe

dare not look around

overwhelming

the number of green shirts

 

gosh, the green corpses

removing the shackles of a nation

taking flight

the students

purifying

blooming

trials

_____

 

không còn ngôn ngữ

tối mù như ánh sáng của ngày cúp điện

mặt trời trên đầu bài thơ

lặng câm như tảng đá

 

những tảng đá đã chết

bài thơ là ngọn núi lửa

đã nổ tung

phun dung nham

rồi cũng chết

 

tại sao ở xứ sở ấy

tất cả mọi thứ mang hình xác chết?

tại sao chiếc áo trắng học trò của bạn

không phải màu xác chết?

nó dám mang năng lượng

của một con chim

không, một con đại bàng

đang bay

và dám bắt ông trời con phải khác?

 

tại sao lúc ấy

bài thơ chỉ biết bất động quan sát

nó không dám nhìn ngắm xung quanh

đầy áo xanh

lá cây

 

ôi, những xác chết màu xanh lá cây

đang tháo còng cho đất nước

tung bay

học trò

trắng xoá

nở hoa

phiên toà…

 

 

11.

 

without the vernacular

we’re all petrified

 

oh,

the whiteness of the school shirt

you worn

it’s innocence

the shape of a diminished flame

 

fear taking a step

back

affront

love

_____

 

không còn ngôn ngữ

mọi người điếng lặng

 

ồ,

màu trắng của chiếc áo học trò

bạn mặc

sự hồn nhiên

là hình ảnh ngọn lửa đã nguội

 

sự sợ hãi đã lùi

bước

trước

tình yêu…

 

 

12.

 

without the vernacular

the poem is long

lay dying

upon the fence dodder vines upon

our garden

 

death nodding

as though

the poem is like

a child

daily whipped by the wind

and not fall

 

the child in a white shirt smiling

at people

sticking their hanging gut out

hence for the rest of its life slides

like a snake

 

the blokes with the big gut is not a poem

he’s a snake by the river

and the boulder sound asleep by the mountain

neither a poem

 

like when the wind sings the leaves hums

the poem couldn’t possibly be the quiet

it’s the load

after the poem is hung out to dry

in the Sun

_____

 

không còn ngôn ngữ

bài thơ dài

và nằm chết

trên hàng rào dây tơ hồng trên

khu vườn của chúng ta

 

cái chết gật đầu

như thể

bài thơ giống như

một đứa trẻ

hàng ngày gió thổi

mà không rơi

 

đứa trẻ mặc áo trắng mỉm cười

với những người

ngửa bụng và phệ

nên suốt đời phải trườn đi

như một con rắn

 

những gã bụng phệ không phải bài thơ

gã là con rắn bên bờ suối

và tảng đá ngủ vùi bên núi

cũng không phải bài thơ

 

như gió phải hát cây phải rì rào

bài thơ không thể là sự im lặng

nó là sức nặng

sau khi chữ bị phơi

ra nắng…

 

 

13.

 

when void is the vernacular

the world is void of recall

 

we’re not concrete highrises in the city

without evidence of a finch

Mother’s muddy footprints

 

the vernacular no longer has meaning

akin to sounds

louder yet no one cares enough to notice

without  the vernacular

summer leans into the arms of a vicious winter

without the vernacular

the night after illuminates via weak light

wavering from behind clouds

through flipping 

thin papers

strewn into nothing

 

without the vernacular

the poem has not a place to reside

like the caves of ancient civilisations

a wintry hut

a mud home

blowing smoke

 

unlike the present cities

only concrete, glass shattering

fearful teeth chattering

the people all

bleeding like you, love

_____

 

khi không còn ngôn ngữ

thế giới không còn bộ nhớ

 

chúng ta khô cứng như những khối bê-tông trong thành phố

không còn dấu vết chim di

vệt bùn dấu chân của Mẹ

 

ngôn ngữ không còn ý nghĩa

nhưng âm thanh tương tự

vẫn cố truyền đi với tốc độ không còn ai chú ý

không còn ngôn ngữ

mùa hè ngả vào vòng tay của mùa đông tàn nhẫn

không còn ngôn ngữ

sau đó là một đêm đèn mờ

nghiêng ngả sau đám mây

trong vòng quay

của những trang giấy mỏng

rải ra là chỏng gọng

 

không còn ngôn ngữ

bài thơ không còn một không gian trú ẩn

như hang động của người cổ đại

một túp lều gió thổi

một ngôi nhà bằng bùn

un khói…

 

không như thành phố bây giờ

chỉ còn bê-tông, kính vỡ

và sự khiếp sợ

tất cả mọi người

cùng chảy máu như em…

 

 

14.

 

without meaning

there’s no need to remember your name or the poem

the poem may be created

by a river

drifting into dreams

falling slowly into a valley

 

the canyon and wild grass

the old dusty road

you’re falling flat

the autumn Mother passed away

 

forever

a poem

it lies under your pillow

when you dream

_____

 

không còn ý nghĩa

tên của bạn bài thơ cũng không cần phải nhớ

bài thơ có thể tạo thành

từ dòng sông

chảy vào giấc mơ

rơi từ từ vào thung lũng

 

cái hẻm núi cỏ dại

con đường bụi cũ

bạn té lăn cù

mùa thu Mẹ mất…

 

mãi mãi

là bài thơ

nó nằm dưới gối của bạn

mỗi lần mơ…

 

15.

 

without words

the poem is void of the nipples

on babies lips

 

the poem draws a beard

bits and pieces

the morning a man brought you home

to feed on you

then hang you out to dry in the light

 

you won’t leave

and the poem refusing to

let go

 

and fall

falling

forever

 

the darkness pulling the man in

deeper within you

you thought you’re amorous

but the poem stating you’ve been shot

hence the poem is stranded

on an unseen rock

in the middle of the ocean

_____

 

không có chữ

bài thơ không còn núm vú

trên môi em bé

 

bài thơ sẽ vẽ một bộ ria mép

và những mảnh vụn

của một buổi sáng người đàn ông mang bạn về nhà

để bú

và phơi bạn ra ánh sáng

 

bạn không chịu rời

và bài thơ cũng không chịu

rơi

 

và chỉ rơi

rơi

mãi

 

bóng tối kéo anh ấy vào

sâu bên trong bạn

bạn nghĩ mình lãng mạn

nhưng bài thơ nói bạn dính đạn

nên bài thơ mắc cạn

đá ngầm

giữa khơi…

 

 

16.

 

without the vernacular

the poem can’t see with eyes blind

it plays with its tongue

 

to fondle love or justice

it licks

and the papillae 

makes everyone

a bit sensitive

but no longer feverish with fear for no reason

_____

 

không có ngôn ngữ

bài thơ không thể nhìn với đôi mắt mù

nó chơi với cái lưỡi

 

để vuốt ve tình yêu hay công lý

nó liếm

và những cái gai trên lưỡi

làm mọi người

hơi nhột

nhưng không còn sợ bâng quơ phát sốt…

 

 

17.

 

void of the vernacular

meaning is void of interpretation

void of critique

 

the nation ambushed

by hidden faces and the dark

 

without the vernacular

they now have no use for metaphors

symbolisms, nor imagination

 

the destruction and new life

the creation and degradation

the broken pieces

the broken pieces inside the broken pieces

 

a giant inside a giant

a zoo for some

terrifying consequences

 

they dare to go on and on about

a pig

a monkey

a cow

 

the poem

sound in our marrow

is but a bird

a bird a bird

a bird flying inside a bird

ah ahh

sinking 

_____

 

không còn ngôn ngữ

ý nghĩa không có nghĩa

sẽ không có lời chỉ trích

 

đất nước im lặng trong sự phục kích

của giấu mặt và bóng đêm

 

không có ngôn ngữ

như bây giờ người ta không sử dụng phép ẩn dụ

biểu tượng, hoặc tưởng tượng

 

những gì phá hủy và sinh sản

những gì tái tạo và phân tán

những gì mảnh vỡ

và mảnh vỡ bên trong mảnh vỡ

 

một mô hình khổng lồ trong một mô hình

có người thấy giống như trại súc vật

sau đó vỡ mật

 

người ta chỉ dám ví von

một con heo

một con khỉ

một con bò

 

bài thơ

tận trong xương tủy của mình

chỉ là một con chim

một con chim một con chim

một con chim bay trong một con chim

á a

chìm lỉm…

 

 

18.

 

without the vernacular

the world is void of poetry

all shall be deep freeze

like the person

laying there like a god

 

the poem admiring

running down a tunnel

the twisting path of death

 

encased in glass

you’re a poet

you’ll be a soldier

you’ll also be an enemy

a sailor in a sinking ship

 

you’re a bird

you’re also a blind hunter

your hut the Sun will set

your livelihood replaced by bitterness

your dreams replaced with burdens

 

without the vernacular

if you desire to be deep freeze

upon waking

you’re given a cup

alcohol diluted with water

so be you inebriated

conceited

bushy ideologies like feral weeds

poetry finds ludicrous

without a way out

_____

 

không có ngôn ngữ

thế giới không còn thơ ca

mọi thứ được ướp lạnh

như một người

vẫn nằm như thần thánh

 

bài thơ nhìn ngắm

và chạy xuống hầm

con đường quanh co của cái chết

 

trong lồng kính

bạn là nhà thơ

bạn sẽ là người lính

bạn cũng là một kẻ thù

một thủy thủ bị đắm tàu

 

bạn là một con chim

bạn cũng là một thợ săn mù

căn lều của bạn mặt trời sẽ lặn

miếng ăn thành cay đắng

giấc mơ thành gánh nặng

 

không có ngôn ngữ

nếu bạn cũng muốn được ướp lạnh

thức dậy

bạn sẽ được cho uống một ly

cồn pha nước lã

để say

và ba hoa

những tư tưởng sum suê như cành lá

làm bài thơ tá hoả

không còn lối ra…

 

 

19.

 

void of the vernacular

the poem also void of clothes

it’s naked under the Sun

 

you will see the truth

it’s not a poet

it’s an imposter

their national pride

an act via the blood of others

 

they are romantic to the point of evil

that not just she or you

but the rivers bleed blood

_____

 

khi không còn ngôn ngữ

bài thơ cũng không có áo quần

nó trần truồng trong nắng

 

lúc đó bạn mới biết sự thật

nó không phải là nhà thơ

nó chỉ giả vờ

như bây giờ họ đang yêu nước

bằng máu người khác

 

họ lãng mạn đến khốn nạn

ngay cả khi không chỉ nàng hay bạn

mà non sông đang chảy máu

 

 

20.

 

without words

the poem says goodbye to its tongue

 

but the poem’s tongue has been swallowed into the stomach

down to the intestines

absorbed by the liver

passed by the kidneys

life is full of worries

 

without words

hence, saying goodbye to the tongue meant the poem has to die

steeped in soil

disappear

into the sky

becoming parts of wordless songs

time and time again

the victories of a poem spitting blood

_____

 

khi không còn chữ

bài thơ từ biệt cái lưỡi

 

nhưng lưỡi của bài thơ đã nuốt vào dạ dày

xuống ruột

thấm vào gan

qua thận

đời còn nhiều lận đận…

 

không có chữ

nên từ biệt cái lưỡi là bài thơ phải chết

hoà tan vào đất

biến mất

vào bầu trời

để trở thành một phần của những bải hát không lời

đời đời…

những vinh quang làm bài thơ hộc máu

 

 

 

 

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s