Categories
POETRY/THƠ

Maya Angelou | NHƯNG HÔM NAY ĐÁ THÉT GỌI CHÚNG TA – ON THE PULSE OF THE MORNING

Ngước mắt lên
Ngày đang vỡ ra cho ngươi
Hãy sinh đẻ ra thêm lần nữa
Giấc mơ.

translation by into Vietnamese by Lê Vĩnh Tài

NHƯNG HÔM NAY ĐÁ THÉT GỌI CHÚNG TA…

Maya Angelou, chuyển ngữ: Lê Vĩnh Tài
———–
 
Một dòng sông, Một hòn đá, Một cây xanh
Chủ nhân của những thứ từ lâu đã mất,
Còn lưu vết như loài voi ma mút.
 
Khủng long, chỉ còn những mảnh xương khô
Thuở ngừng chân
Trên trái đất chúng ta
Bất kỳ tiếng báo động nào dù vang xa, đau buồn
Nhưng các thời đại vẫn tận số vội vàng
Và nát tan trong thời gian cát bụi.
 
Nhưng hôm nay, Đá thét gọi chúng ta,
Tiếng thét mạnh mẽ vang xa
Đến đây, các ngươi có thể leo lên
Lưng ta và đối Mặt với định mệnh còn xa
của các ngươi,
Nhưng đừng trốn trong bóng ta
hèn nhát.
 
Ta sẽ không cho các ngươi một chỗ nào để trốn.
 
Các ngươi, được tạo ra chỉ thấp hơn
Các thiên thần một chút, sao quá lâu
Khom đầu trong bóng tối
Đã quá lâu
Úp mặt xuống u mê
Nhưng miệng vẫn cứ gào lên những ngôn từ
Chỉ nhằm chém giết.
 
Nhưng hôm nay Đá thét gọi, các ngươi
hãy cứ dẫm lên ta
Nhưng đừng giấu mặt.
 
Phía bên kia bức tường phân chia thế giới
Một dòng sông đang hát bài ca
Hãy đến đây và nằm nghỉ bên ta.
Mỗi các ngươi là mỗi quốc gia
Mà biên cương có từ thuở ông cha
Mảnh mai và kiêu hãnh,
Sao suốt đời lao đầu vào vây hãm.
 
Ôi chinh chiến chỉ là lòng tham
của các ngươi nhắm vào lợi nhuận
Chỉ để lại bờ bãi hoang tàn
Quanh cổ áo ta, và ngực ta tơi bời gạch vụn
 
Nhưng hôm nay ta gọi các ngươi, hãy đến bên ta
Đừng học thêm nữa chữ Chiến Tranh
Đến đây, với áo xanh hòa bình ta sẽ hát những bài ca
mà Tạo hóa đã ban cho ta khi ta
và hòn đá và cây xanh là một.
Trước khi sự nghi kỵ cháy thành vệt máu
nằm vắt ngang như lông mày trên trán của ngươi
Đến như vậy ngươi mới biết ngươi vẫn không biết gì.
 
Chỉ dòng sông bình yên hát mãi,
an nhiên tự tại.
Cho sự thật đáp lại
Khi sông cứ hát ca và đá tỉnh khỏi u mê
bao nhiêu là điên dại.
 
Cho nên người Da vàng, Tây ban nha, Do thái
Người châu Phi, Da đỏ, châu Âu
Thiên chúa giáo hay là Hồi giáo
Người Pháp, người Hy lạp
Người Ailen, Giáo sĩ, Mục sư
đang thuyết giáo và người Giảng đạo
Người Đồng tính hay Không đồng tính
Người Danh gia hay kẻ Không nhà
cả người Dạy học phương xa
xót xa nghe. Tất cả họ đều nghe
Lời nói của cây xanh.
 
Hôm nay, từ đầu đến chân của mỗi một cây
Đang nói: đến với ta, hãy đến bên ta, hỡi con người
Hãy tự trồng mình bên cạnh dòng sông.
 
Mỗi các ngươi, con cháu của tổ tiên
Đã đi qua, đều trả bằng xương máu của ông cha.
Các ngươi, những kẻ đã đặt tên đầu tiên cho ta
Các ngươi là Pawnee, Apache và Seneca
Các ngươi là quốc gia Cherokee đã ngủ yên với ta,
Sau đó bỏ ta, vì bị rượt đuổi trên bàn chân bật máu
Bị rượt đuổi bởi lòng tham ngốn ngấu
Của những kẻ ăn tham như chết đói vì vàng
 
Các ngươi, Thổ nhĩ kỳ, Thụy điển, Đức, Scốt-len
Các ngươi Ashanti, Yoruba, Kru . . . bị mua
bán, cướp, ào đến như ác mộng
Khi đang nguyện cầu để có giấc mơ . . .
 
Lại đây, hãy cắm rễ bên ta
Ta là cây trồng bên cạnh sông xanh
Không bao giờ di chuyển.
Ta là đá, là sông, ta là cây mọc thẳng
Ta là của các ngươi, những con đường của các ngươi
Có xương thịt ông cha đã trả.
 
Ngẩng mặt lên, dù ngươi phải xé thịt banh da
Để ánh sáng bừng lên hé rạng
Lịch sử, với bánh xe cán ngang bật máu
Có bao giờ quay lại, như các ngươi dù rất can đảm
Cũng không cần chơi lại trò này nữa.
 
Ngước mắt lên
Ngày đang vỡ ra cho ngươi
Hãy sinh đẻ ra thêm lần nữa
Giấc mơ.
 
Hỡi các ngươi, cả đàn ông, phụ nữ, trẻ em
Hãy nắm lấy nó vào lòng bàn tay ẩm mồ hôi
Hãy nhào nắn nó như ý thích riêng tư nhất
Hãy gọt dũa nó
Thành con người công dân nhất của ngươi
 
Trong bóng tối trái tim như ngọn đuốc
giương cao. Hãy tính từng giờ những cơ hội đổi đời
Cho cuộc khởi hành sương sớm mới tinh khôi
Đừng sống mãi với
sợ hãi, buộc vào ách
Của ngu đần.
Chân trời cúi rạp
Nhường chỗ cho ngươi đặt những bước chân
Lên những đổi thay.
 
Chính nơi đây, trên nhịp đập của ngày vui này
Ngươi có thừa lòng can đảm
Nhìn lên cao và gặp ta
Hòn đá, Dòng sông, Cây xanh và Tổ quốc của ngươi
Đã đối với vua Midas không kém hơn hành khất
Sẽ với ngươi không thể thua voi Ma mút ngày xưa.
 
Cũng nơi đây, trên nhịp đập của ngày mới này
Ngày vui này
Ngươi có thừa sự dịu dàng, duyên dáng
Nhìn vào mắt em gái
Nhìn thẳng gương mặt anh trai – Là Tổ Quốc của ngươi
Và nói thật giản dị
Rất giản dị
Đầy hy vọng
Chào thân ái
Good morning!

_____

A Rock, A River, A Tree
Hosts to species long since departed,
Marked the mastodon,
The dinosaur, who left dried tokens
Of their sojourn here
On our planet floor,
Any broad alarm of their hastening doom
Is lost in the gloom of dust and ages.

But today, the Rock cries out to us, clearly, forcefully,
Come, you may stand upon my
Back and face your distant destiny,
But seek no haven in my shadow.
I will give you no hiding place down here.

You, created only a little lower than
The angels, have crouched too long in
The bruising darkness
Have lain too long
Face down in ignorance.
Your mouths spilling words

Armed for slaughter.
The Rock cries out to us today, you may stand upon me,
But do not hide your face.

Across the wall of the world,
A River sings a beautiful song. It says,
Come, rest here by my side.

Each of you, a bordered country,
Delicate and strangely made proud,
Yet thrusting perpetually under siege.
Your armed struggles for profit
Have left collars of waste upon
My shore, currents of debris upon my breast.
Yet today I call you to my riverside,
If you will study war no more. Come,
Clad in peace, and I will sing the songs
The Creator gave to me when I and the
Tree and the rock were one.
Before cynicism was a bloody sear across your
Brow and when you yet knew you still
Knew nothing.
The River sang and sings on.

There is a true yearning to respond to
The singing River and the wise Rock.
So say the Asian, the Hispanic, the Jew
The African, the Native American, the Sioux,
The Catholic, the Muslim, the French, the Greek
The Irish, the Rabbi, the Priest, the Sheik,
The Gay, the Straight, the Preacher,
The privileged, the homeless, the Teacher.
They hear. They all hear
The speaking of the Tree.

They hear the first and last of every Tree
Speak to humankind today. Come to me, here beside the River.
Plant yourself beside the River.

Each of you, descendant of some passed
On traveller, has been paid for.
You, who gave me my first name, you,
Pawnee, Apache, Seneca, you
Cherokee Nation, who rested with me, then
Forced on bloody feet,
Left me to the employment of
Other seekers—desperate for gain,
Starving for gold.
You, the Turk, the Arab, the Swede, the German, the Eskimo, the Scot,
You the Ashanti, the Yoruba, the Kru, bought,
Sold, stolen, arriving on the nightmare
Praying for a dream.
Here, root yourselves beside me.
I am that Tree planted by the River,
Which will not be moved.
I, the Rock, I the River, I the Tree
I am yours—your passages have been paid.
Lift up your faces, you have a piercing need
For this bright morning dawning for you.
History, despite its wrenching pain
Cannot be unlived, but if faced
With courage, need not be lived again.

Lift up your eyes upon
This day breaking for you.
Give birth again
To the dream.

Women, children, men,
Take it into the palms of your hands,
Mold it into the shape of your most
Private need. Sculpt it into
The image of your most public self.
Lift up your hearts
Each new hour holds new chances
For a new beginning.
Do not be wedded forever
To fear, yoked eternally
To brutishness.

The horizon leans forward,
Offering you space to place new steps of change.
Here, on the pulse of this fine day
You may have the courage
To look up and out and upon me, the
Rock, the River, the Tree, your country.
No less to Midas than the mendicant.
No less to you now than the mastodon then.

Here, on the pulse of this new day
You may have the grace to look up and out
And into your sister’s eyes, and into
Your brother’s face, your country
And say simply
Very simply
With hope—
Good morning.

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

4 replies on “Maya Angelou | NHƯNG HÔM NAY ĐÁ THÉT GỌI CHÚNG TA – ON THE PULSE OF THE MORNING”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s