Categories
POETRY/THƠ

Lê Vĩnh Tài | AN EPIC ODE OF UKRAINE – 15/43 – her breath, I remember it felt like

Lê Vĩnh Tài, the Vietnamese poet and translator born 1966 in Buon Ma Thuot, Daklak, Vietnam. The retired doctor is still a resident of the Western Highlands, a businessman in Buon Ma Thuot.

Nguyễn Thị Phương Trâm, the blogger, poet and translator, born 1971 in Phu Nhuan, Saigon, Vietnam. The pharmacist currently lives and works in Western Sydney, Australia.

By Lê Vĩnh Tài, translation by Nguyễn Thị Phương Trâm

March 4th, 2022

her breath
I remember
it felt like
the sunset
it felt like
the moon
and that’s why it flew
so close to the ground
just like
the recently imported
shoulder rocket launcher
.
hence when she’s hurting
it’s the light falling
through
her head
.
it’s not like the sun
or them
planting flowers
on the graves

one way you may cease to breath
allow the air to liberally
move around
.
a cold night under a blanket of bombs
tick-tock the sound of the clock over head, the cat
scratching at the door
.
for the last time before it was too late
knowing I was waiting, hence
she had to take off
her uniform
the thoughts made her
a little uncomfortable
.
then
she whispered into my ear:
.
“do you think you’re able to
bomb or burn everything in my possession?
.
you might be able to change
me
turn me inside out
once or possibly twice
but don’t overdo it”
.
and of course
I left
as soon as
she opened up
.
I would usually take all the pain with me
not me
but more so my fingers
they’re always trying to find a way
meddle, to finish
to forget the shameful
happiness of freedom

she loosens your fingers
until they’re no longer on the trigger
.
like geese
the sound of the traffic
police’s whistle
out in the street
.
now
no one will know
about the extraordinary efforts
used to cover-up
pretend it’s all fine
you had to wrestle and fight your way
into the city
now that she’s tense
no longer in the mood
.
hence you could hear
the long sigh
rain on dry land
new grass
on her
like hair…

you spell out a child
and saw the reflection of a rushed note in their eyes
a note still hanging on their chest
.
“there’s no war”
“invaders, get out”
.
the child stood there silent
though you knew the earth was still spinning
annoyingly crooked in one corner
.
those who like to make a dance of it
will never see the despair in the child’s eyes
.
they quietly raise their arms
tightened their fists, ready for a fight
as though they might
lose their concentration if they loosen their fist
.
their smile’s soft still
and you could see the sadness
seeping into each and every joint of their body
.
they sang:
.
we can not shake the wind
the way we shake a small bell
.
we are the hope
and the faith in passing, flying
.
we are beautiful
we are strong
we are weak
we acknowledge those who are filling up the mortar
on our grave
.
they sang:
.
the world will forget
will melt away like grains of sand
your every breath
displayed in light
.
in you grew the thought:
.
– what do I know no what do I have
I am nothing
I can no longer squeeze myself in
a country decimated

sometimes
you see a family torn apart out at sea
drifting back towards land
without an oar
without hope
.
and the enemy
and the government throwing a rope
not to pull the vessel back to shore
but to hang all of them…

what choice have you got?
dwell in sadness
adorn it like a mask
better yet, take it with you in sleep
into your dreams
.
you’re aware
not just one family
how easy it is to destroy a country
like glass
.
you didn’t have time to be sad
because the joy of money has walked all over the shattered glass
and you bled…
.
and they have lots of friends
who had fought
who had moved mountains
they reside within your fear
and your begrudging childish tantrums
.
but in truth
history is but a child
and yet in your astonishment
they’ve allowed you to participate
in an adult only tournament
you don’t want to be a national champion
.
you’re unaware of the men of substance sitting
right outside your front door
they wear uniform
they will destroy
the wall around your house
.
they said: in the walls there are monsters
there to scare children
.
you just need to believe their words
and stop with the tantrums
and you’ll be as innocent as history…

there’s no point remembering history
when the poem is dead
and you’re not allowed at the funeral
.
when you yet know how to love
you are death’s opponent
.
if you’re not on the kite
when its string is cut and it’s flying
like sunlight
.
if you don’t know how to conjugate the verbs in the past tense
if you don’t love the flying fox
if you don’t know how to untangle your hair locks
with enthusiasm
.
if you don’t know
a handsome poet is often drunk in the morning
banging on your door
looking for poetry
and read them loudly
the deafening sound, the whole world dumbfound
.
if you keep referring to mother earth as your stepmother
then even the mud will turn blood red
if you refuse to enthusiastically
release those who are imprisoned illegally
.
why would you bother with having a history
if all you want is to fight
till you bleed
the excruciating painful plight
.
your death is like a convoluted announcement
your face reflects doom and gloom or is it void of a mark
you want to live
then who will die?
.
you shouldn’t get history
mixed up with corpses
.
the life of the people is like a dream…
—–
hơi thở của nàng
tôi nhớ

như thế nào
là hoàng hôn
như thế nào
là mặt trăng
và như vậy nó
bay hơi thấp
như tên lửa vác vai
vừa mới nhập
.
vì thế khi nàng đau
là ánh sáng đổ
qua
đầu
.
nó không như mặt trời
hoặc như người ta
đang trồng hoa
trên mộ

một cách để bạn không thể thở
cứ để cho không khí tự do
di chuyển
.
đêm lạnh bom chùm
tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ trên đầu, con mèo
cào vào cánh cửa
.
một lần cuối cùng trước khi quá muộn
biết tôi đang chờ đợi, vì vậy
nàng phải cởi
bỏ quân phục của mình
những suy nghĩ làm nàng hơi
mắc cỡ
.
sau đó
nàng thì thầm vào tai tôi:
.
“bạn sẽ không bao giờ
thả bom đốt cháy tất cả những gì tôi đang có?
.
bạn có thể thay đổi
tôi
từ phía sau ra phía trước
một hoặc hai lần thì tốt
chỉ đừng làm quá nhột”
.
tuy nhiên, tôi đã không
ngồi lại
khi nàng cởi
mở
.
thường thì tôi sẽ mang nỗi đau ra đi
không phải tôi
mà những ngón tay tôi
chúng hay tìm cách
mày mò và kết thúc
cho quên nỗi nhục
tự do hạnh phúc

nàng mở các ngón tay của bạn
cho đến khi bạn nới lỏng cò súng
.
ngoài phố
tiếng còi của mấy anh cảnh sát giao thông
kêu như
ngỗng
.
bây giờ
những người không thể biết
câu chuyện
những nỗ lực phi thường
để giả trang như bình thường
bạn phải vật lộn
để vào thành phố
khi nàng không còn mở
cửa mình ra
.
nên bạn có thể nghe
một tiếng thở dài
mưa trên đất khô
cỏ mới mọc
trên nàng
như tóc…

bạn đánh vần thành một đứa trẻ
và nhìn vào hai hốc mắt nó
nhìn tờ giấy viết vội mấy chữ nó vẫn treo trước ngực
.
“không có chiến tranh”
“bọn xâm lược cút đi”
.
nó đứng im
nhưng bạn biết trái đất vẫn quay
nghiêng một góc điên cuồng
.
những kẻ thích nhảy múa
sẽ không thấy sự tuyệt vọng của nó
.
nó lặng lẽ giơ cao hai tay
nắm đấm nắm chặt lại
như thể sợ rằng nó sẽ
mất bình tĩnh nếu như thả lỏng hai nắm đấm
.
nụ cười của nó vẫn dịu dàng
và bạn nhìn những nỗi buồn
của nó, chìm trong mỗi khớp xương
.
nó hát:
.
chúng ta không rung trong gió
như những quả chuông nhỏ
.
chúng ta là niềm hy vọng
và đức tin ngang qua chúng ta vẫn bay
.
chúng ta đẹp
chúng ta rất mạnh
chúng ta yếu ớt
chúng ta nhìn những kẻ đang trát vữa
lên mộ của chúng ta
.
nó hát:
.
thế giới sẽ lãng quên
sẽ tan đi như những hạt cát
mỗi một hơi thở của bạn
phơi bày trong ánh sáng
.
bạn bắt đầu nghĩ:
.
– tôi biết gì không tôi có gì không tôi không
là gì cả
tôi không nhét của tôi vào được
một đất nước đã nát tan

có lúc
bạn thấy cả một gia đình thành một đống vỡ nát
trôi dạt vào bờ
không có mái chèo
không có hy vọng
.
và kẻ thù
và chính phủ đưa ra một sợi dây thừng
không phải để kéo thuyền vào
mà để treo cổ tất cả họ lên…

bạn sẽ làm gì?
ngồi trong nỗi buồn
đeo vào như một mặt nạ
thậm chí bạn còn muốn mang nó vào giấc ngủ

.
bạn biết
không chỉ một gia đình
vì sao cả một đất nước dễ dàng bị phá vỡ
như mảnh thủy tinh
.
bạn không kịp buồn
vì niềm vui của đồng tiền đã dẫm lên thủy tinh vỡ
làm bạn tứa máu…
.
và họ có nhiều bạn bè
đã từng chiến đấu
đã từng nhảy núi
họ ở ngay trong sự sợ hãi của bạn
và hờn dỗi còn hơn con nít
.
nhưng sự thật
lịch sử chỉ là một đứa bé
bạn chỉ ngạc nhiên là tại sao họ
lại để bạn tham gia vào một giải đấu
của người lớn
bạn không muốn mình vô địch quốc gia
.
bạn không biết
những người đàn ông lực lưỡng đang ngồi canh gác trước cửa nhà
họ mặc đồng phục
họ sẽ phá bỏ bức tường
nhà bạn
.
họ nói: trong bức tường hay có những con quỷ ẩn nấp
hù dọa trẻ con
.
chỉ cần bạn tin lời họ nói
và không hờn dỗi
là bạn vô tội…

bạn đừng nhớ lịch sử
nếu bài thơ chết
bạn vẫn không dám dự đám tang
.
nếu bạn chưa biết yêu
bạn là đối thủ của cái chết
.
nếu bạn không ở trên chiếc diều
thả dây và nó bay
như nắng
.
nếu bạn không biết chia động từ ở thì quá khứ
nếu bạn không yêu những chú sóc
nếu bạn không biết chải tóc
với niềm vui
.
nếu bạn không biết
một nhà thơ đẹp trai thường say vào buổi sáng
đập cửa nhà bạn
tìm kiếm những bài thơ
và đọc to
làm điếc tai cả thế giới
.
nếu bạn cứ gọi mẹ thiên nhiên là dì ghẻ
bùn cũng thành màu đỏ
nếu bạn không vui vẻ
thả người bị bắt oan
.
bạn cũng đừng có nhớ lịch sử
nếu bạn chỉ thích đánh nhau
thật đau
chảy máu
.
cái chết của bạn như lời tuyên bố quanh co
gương mặt bạn u ám hay không tì vết
bạn muốn sống
vậy ai sẽ chết?
.
bạn cũng đừng nhầm lịch sử
với xác người
.
những mạng người như một giấc mơ…

By Nguyễn Thị Phương Trâm

There's magic in translating a body of work from one language to another.

7 replies on “Lê Vĩnh Tài | AN EPIC ODE OF UKRAINE – 15/43 – her breath, I remember it felt like”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s